پایان نامه موضوع:بررسی نقش رسانه های جدید در ارتقاء فرهنگ دی

دانشگاه سوره

دانشکده فرهنگ و ارتباطات

پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد ارتباطات،گرایش تبلیغ و ارتباط فرهنگی

موضوع:بررسی نقش رسانه های جدید در ارتقاء فرهنگ دینی

(دانشجویان ارتباطات دانشگاه سوره و تهران)

استاد راهنما:

دکتر امید علی مسعودی

استاد مشاور:

دکتر محمد رضا رسولی

اسفند 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

این پژوهش با هدف بررسی نقش رسانه های جدید در ارتقاء فرهنگ دینی درمیان دانشجویان رشته ارتباطات دانشگاه تهران و سوره است. سوال اصلی این تحقیق این است که آیا رابطه ای بین رسانه های جدید و ارتقاء فرهنگ دینی وجود دارد؟

در این پژوهش با سود جستن ازآراء صاحب نظران،نتایج تحقیقات پیشین و مشاهدات شخصی نگارنده استفاده از رسانه ها را در سه حوزه نوع استفاده،میزان استفاده ومکان استفاده است و متغیرهای زمینه ای شامل(جنسیت، سن ، میزان تحصیلات، وضعیت اشتغال) را به عنوان متغیرهای مستقل و فرهنگ دینی را به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته است.

این تحقیق از نوع اکتشافی توصیفی و روش آن پیمایش است. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان رشته ارتباطات دانشگاه تهران و دانشگاه سوره هستند که تعداد آنها 700 نفر است. که از بین این تعداد 246 نفر از طریق فرمول کوکران به روش نمونه گیری ترکیبی از نوع خوشه ای و اتفاقی(دردسترس) انتخاب شدند. نتایج حاصل از بررسی و آزمون فرضیه های تحقیق به ما نشان داد که بین مولفه های فردی مانند جنسیت ، وضعیت تاهل و.. با مکان استفاده از رسانه های جدید رابطه معنی داری وجود دارد از طرفی بین وضعیت تاهل و جنسیت با میزان استفاده از رسانه های جدید رابطه معنی داری یافت نشد و براساس نتایج بدست آمده از این پژوهش48% دانشجویان فقط از رسانه های جدید استفاده می کنند که میانگین سنی آنها بین 20-30 می باشد.

روایی این پژوهش از نوع صوری و پایایی آن برحسب ضریب آلفای کرونباخ برای متغیر وابسته پژوهش 75% است.

واژگان کلیدی: رسانه، رسانه های جدید،  فرهنگ دینی،نقش رسانه های جدید

 

 

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات پژوهش…………………………………………………………………………….1

مقدمه………………………………………………………………………………………………….  2-3

1-1- بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………..3-4

2-1- طرح و تحدید موضوع……………………………………………………………………………………………….4

3-1- اهمیت موضوع…………………………………………………………………………………………………………4

4-1-ضرورت موضوع……………………………………………………………………………………………………….5

4-1- اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………..5

1-4-1- هدف اصلی………………………………………………………………………………………………………….5

2-4-1- اهداف فرعی………………………………………………………………………………………………………..5

فصل دوم: بررسی ادبیات نظری پژوهش…………………………………………………………..6

مقدمه………………………………………………………………………………………………………..7

گفتار اول: پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………8

1-1-2- پیشینه های داخلی……………………………………………………………………………………………….8-10

نقد تحقیقات داخلی ذکر شده……………………………………………………………………………………………..10

2-1-2- پیشینه های خارجی…………………………………………………………………………………………..10-11

نقد تحقیقات خارجی ذکر شده……………………………………………………………………………………………11

گفتار دوم: رسانه ها(جدید وسنتی)……………………………………………………………………………………….12

1-2-2- مفهوم رسانه…………………………………………………………………………………………………….12-14

2-2-2- انواع نقش رسانه ها…………………………………………………………………………………………….14-15

3-2-2- انواع رسانه ها………………………………………………………………………………………………………15

4-2-2- انواع رسانه های جدید…………………………………………………………………………………………16-19

5-2-2- رسانه های اجتماعی مجازی…………………………………………………………………………………20-23

6-2-2- پارادایم رسانه های جدید…………………………………………………………………………………….24-26

7-2-2-  ویژگی و کارکردهای رسانه های جدید…………………………………………………………………..27

8-2-2-جمع بندی……………………………………………………………………………………………………….  28-29

9-2-2- ارتباطات و رسانه های سنتی……………………………………………………………………………………30

10-2-2- مهمترین ویژگی ها و کارکردهای ارتباطات سنتی…………………………………………………..31-32

11-2-2- آشنایی با رسانه های سنتی دینی…………………………………………………………………………32-36

12-2-2- ابعادی از الگوی ارتباطات سنتی در ایران……………………………………………………………….37-38

گفتار سوم: فرهنگ و دین ………………………………………………………………………………………………….39

1-3-2- مفهوم لغوی فرهنگ و شاخص های آن…………………………………………………………………..39-40

2-3-2-  بستر تاریخی مفهوم فرهنگ………………………………………………………………………………….40-43

3-3-2- دین…………………………………………………………………………………………………………………….44

4-3-2- تعریف فرهنگ دینی……………………………………………………………………………………………45-46

5-3-2- سرفصل های عملی فرهنگ دینی………………………………………………………………………………46

6-3-2- تبلیغ سنتی و مدرن پیام های دینی رسانه………………………………………………………………………47

7-3-2-ویژگی تبلیغات سنتی و مدرن………………………………………………………………………………..48-49

8-3-2- وجه پیام آوری رسانه برای دین…………………………………………………………………………………..49

9-3-2- انواع گفتمان………………………………………………………………………………………………………….50

10-3-2- وجه گفتمان پردازی رسانه برای دین…………………………………………………………………………50

11-3-2- “دین رسانه ای ” یا ” رسانه دینی”……………………………………………………………………………51

12-3-2- مهمترین خدمات رسانه به دین……………………………………………………………………………..51-52

13-3-2- مهمترین خدمات دین به رسانه……………………………………………………………………………..53-54

گفتارچهارم: نظریه ها……………………………………………………………………………………………………………55

1-4-2-نظریه ابزاری یا ابزارگرایانه………………………………………………………………………………………..55

2-4-2- رویکرد ذات گرایانه…………………………………………………………………………………………….56-57

3-4-2- نظریه اقتضاء یا اقتضاگرایانه………………………………………………………………………………………..58

4-4-2- نظریه برجسته سازی……………………………………………………………………………………………..59-60

5-4-2- نظریه استفاده و رضامندی………………………………………………………………………………………61-62

6-4-2- آنتونی گیدنز: ساخت یابی………………………………………………………………………………………….63

7-4-2- نظریه تغییرات فرهنگی……………………………………………………………………………………………….64

8-4-2- نظریه وابستگی………………………………………………………………………………………………………65-66

9-4-2-  نظریه رسانه های جدید…………………………………………………………………………………………..67-68

10-5-2- چارچوب نظری تحقیق………………………………………………………………………………………….69-70

6-2- فهرست متغیرها……………………………………………………………………………………………………………..71

7-2-  سوال های تحقیق………………………………………………………………………………………………………71-72

8-2-  فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………………………………….72-73

فصل سوم:روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………74

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………..75

1-3- نوع و روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………….76

2-3- تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرها…………………………………………………………………………76-84

3-3- واحد تحلیل……………………………………………………………………………………………………………………84

4-3- جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………………………..84

5-3- حجم نمونه و روش نمونه گیری………………………………………………………………………………………….84

6-3- تکنیک گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………………………………….84

7-3- تکنیک پردازش داده ها……………………………………………………………………………………………………..85

8-3-  آزمون های آماری مورد استفاده………………………………………………………………………………………….85

9-3- روایی و پایایی پژوهش ……………………………………………………………………………………………………..86

فصل چهارم: بررسی یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………87

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….88

1-4- بررسی یافته های سطح توصیفی…………………………………………………………………………………….89-112

2-4- بررسی یافته های سطح تحلیلی   …………………………………………………………………………………………113

1-2-4-.فرضیه های اصلی…………………………………………………………………………………………………113-114

2-2-4-فرضیه های فرعی ………………………………………………………………………………………………….114-123

 

 

فصل پنجم: نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………….124

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………125

1-5- جمع بندی……………………………………………………………………………………………………………………..126

1-1-5- جمع بندی یافته های توصیفی…………………………………………………………………………………126-128

2-1-5-جمع بندییافته های تحلیلی…………………………………………………………………………………….129-132

2-5- نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………….133

3-5-پیشنهادها………………………………………………………………………………………………………………………..134

1-3-5- پیشنهادهای اجرایی……………………………………………………………………………………………………….134

2-3-5- پیشنهادهای پژوهشی……………………………………………………………………………………………………..134

4-5- امکانات موجود درانجام پژوهش…………………………………………………………………………………………134

5-5- محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………………….135

فهرست منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………..136-137

فهرست منابع اینترنتی…………………………………………………………………………………………………………138-140

فهرست منابع لاتین…………………………………………………………………………………………………………………..140

فهرست وب سایت…………………………………………………………………………………………………………………..140

ضمائم……………………………………………………………………………………………………………………………………141

پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………….142-143

 

 

فهرست نمودار

1-1-4: نمودار دایره ای متغیر جنسیت……………………………………………………………………………………………89

2-1-4: نمودار متغیر سن……………………………………………………………………………………………………………..91

3-1-4: نمودار میله ای  متغیر سطح تحصیلات…………………………………………………………………………………91

4-1-4-: نمودار دایره ای  متغیر وضعیت اشتغال……………………………………………………………………………….92

5-1-4- : نمودار دایره ای  متغیر وضعیت تاهل…………………………………………………………………………………93

6-1-4- : نمودار متغیر نوع کسب آگهی های مذهبی ازرسانه……………………………………………………………..94

7-1-4- : نمودارمتغیر مدت زمان استفاده از رسانه سنتی(ساعت)………………………………………………………..95

8-1-4- : نمودار متغیر مدت زمان استفاده از رسانه جدید(ساعت)………………………………………………………96

9-1-4- : نمودار متغیر میزان استفاده از رسانه های سنتی…………………………………………………………………….97

10-1-4- : نمودار متغیر میزان استفاده از رسانه های جدید………………………………………………………………….98

11-1-4- : نمودار متغیر مکان استفاده از رسانه های سنتی…………………………………………………………………..99

12-1-4- : نمودار متغیر مکان استفاده از رسانه های جدید……………………………………………………………….100

13-1-4- : نمودار متغیر پایندی به اصول دین………………………………………………………………………………..102

14-1-4- : نمودار متغیر رعایت حق الناس…………………………………………………………………………………….103

15-1-4- : نمودار متغیر حفظ پوشش اسلامی………………………………………………………………………………..104

16-1-4- : نمودار متغیر تحقیق و تعمق درخصوص مطالعه کتب ارزشی، مذهبی و………………………………105

17-1-4- : نمودار متغیر شرکت درمراسم و سخنرانی های مذهبی………………………………………………………106

 

 

فهرست جداول

1-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیرجنسیت…………………………………………………………………………………89

2-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیرسن………………………………………………………………………………………90

3-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیرسطح تحصیلات……………………………………………………………………..91

4-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیروضعیت اشتغال……………………………………………………………………….92

5-1-4- جدول توزیع فراوانی جایگاه متغیروضعیت تاهل……………………………………………………………….93

6-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر کسب آگهی های مذهبی…………………………………………………………94

7-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مدت  زمان استفاده  از رسانه های سنتی(ساعت)…………………………..95

8-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مدت  زمان استفاده  از رسانه های جدید(ساعت)…………………………..96

9-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر میزان  استفاده  از رسانه های سنتی……………………………………………….97

10-1-4-جدول توزیع فراوانی متغیر میزان  استفاده  از رسانه های جدید……………………………………………..98

11-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مکان  استفاده  از رسانه های سنتی………………………………………………99

12-1-4- جدول توزیع فراوانی متغیر مکان  استفاده  از رسانه های جدید……………………………………………100

1-4 جدول شاخص های آماری مربوط به سوالات فرهنگ دینی………………………………………………….101

13-1-4-جدول توزیع  فراوانی متغیر پایندی به اصول دین………………………………………………………………102

14-1-4- جدول توزیع  فراوانی متغیر رعایت حق الناس………………………………………………………………….103

15-1-4- جدول توزیع  فراوانی متغیر حفظ پوشش اسلامی……………………………………………………………..104

16-1-4-جدول توزیع  فراوانی متغیر تحقیق و تعمق درخصوص مطالعه کتب ارزشی، مذهبی و………………105

17-1-4-  جدول توزیع  فراوانی متغیر شرکت درمراسم و سخنرانی های مذهبی………………………………….. 106

18-1-4- شاخص آماری پرسشنامه سوالات 23تا27………………………………………………………………………107

19-1-4-جدول توزیع  فراوانی متغیر تمایل دست یابی به شبکه های اجتماعی علارغم فیلتر شدن………….108
20-1-4-جدول توزیع  فراوانی متغیررسانه های جدید وتغییرباورهای دینی…………………………………………109

21-1-4- جدول توزیع  فراوانی متغیر تاثیر رسانه های سنتی بر باورهای دینی………………………………………110

22-1-4-جدول توزیع  فراوانی متغیر تمایل  به شبکه های اجتماعی در مقایسه با رسانه های سنتی…………..111

23-1-4-  جدول توزیع  فراوانی متغیر تاثیر رسانه های سنتی در مقایسه با رسانه های جدید……………………112

1-2- 4 جدول کای اسکوئر متغیر میزان استفاده از رسانه های جدید و ارتقاء فرهنگ دینی………………..113

2-2- 4   جدول کای اسکوئر متغیر مکان استفاده از رسانه های جدید  و فرهنگ دینی……………………….113

3-2- 4 جدول کای اسکوئر متغیر عضویت در رسانه های جدید و باورهای دینی………………………………114

4-2- 4   جدول کای اسکوئر متغیر جنسیت و مکان استفاده از رسانه های جدید…………………………………114

5-2- 4-  جدول کای اسکوئر متغیر سن و مکان استفاده از رسانه های جدید……………………………………….115

6-2- 4 جدول کای اسکوئر متغیرسطح تحصیلات و مکان استفاده از رسانه های جدید……………………….115

7-2- 4-  جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت اشتغال و مکان استفاده از رسانه های جدید……………………….115

8-2- 4 جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت تأهل و مکان استفاده از رسانه ها……………………………………..116

9-2- 4 جدول کای اسکوئر متغیر جنسیت و میزان استفاده از رسانه های جدید………………………………….116

10-2- 4 جدول اسپیرمن متغیر وضعیت سن و میزان استفاده از رسانه های جدید………………………………..117

11-2- 4 جدول اسپیرمن متغیر سطح تحصیلات و میزان استفاده از رسانه های جدید…………………………..117

12-2- 4- جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت اشتغال و میزان استفاده از رسانه های جدید………………………118

13-2- 4- جدول کای اسکوئر متغیر وضعیت تاهل و میزان استفاده از رسانه های جدید……………………….118

14-2-4- جدول اسپیرمن متغیر سن و ارتقاء فرهنگ دینی دانشجویان……………………………………………….119

15-2-4- جدول کای اسکوئر متغیر جنسیتو ارتقاء فرهنگ دینی دانشجویان ………………………………….119

16-2- 4- جدول اسپیرمن متغیر سطح تحصیلات و ارتقاء فرهنگ دینی……………………………………………120

17-2-4- جدول کای اسکوئر متغییر وضعیت اشتغال و ارتقاء فرهنگ دینی………………………………………120

18-2-4- جدول کای اسکوئر متغییر تاهل و ارتقاء فرهنگ دینی…………………………………………………….121

19-2-4-  جدول اسپیرمن متغییر سن و میزان فرهنگ دینی…………………………………………………………….121

20-2-4- جدول اسپیرمن متغییر جنسیت و میزان فرهنگ دینی………………………………………………………..122

21-2-4-  جدول اسپیرمن متغییر سطح تحصیلات و میزان فرهنگ دینی……………………………………………122

22-2-4-  جدول کای اسکوئر متغییر وضعیت اشتغال و میزان فرهنگ دینی……………………………………….123

23-2-4-جدول کای اسکوئر متغییر وضعیت تاهل و میزان فرهنگ دینی………………………………………….123

فهرست تصاویر

 

تصویر 1- برخی از انواع رسانه های جدید در فضای مجازی……………………………………………………………..15

تصویر 2-  نمایی از صفحه توئیتر………………………………………………………………………………………………….19

تصویر 3- نمایی از صفحهfacebook…………………………………………………………………………………………….22

تصویر4- ظرفیت های ارتباطی رسانه های قدیم و جدید…………………………………………………………………..38

تصویر5- مراتب فرهنگ…………………………………………………………………………………………………………….41

تصویر6-سرفصل های عملی فرهنگ دینی…………………………………………………………………………………….46

تصویر 7- چارچوب نظری پژوهش………………………………………………………………………………………………70

 

فصل اول کلیات پژوهش

 

 

مقدمه

 

عصر کنونی را عصر انقلاب ارتباطات نامیده اند ، گسترش جوامع وپیشرفتهای پی درپی و ورود وسایل ارتباط جمعی به حریم گروههای اجتماعی موجب شد هر واحد، نهاد و یا سازمان ابعادی نو یابد.

امروزه وسایل ارتباط جمعی و رسانه ها اعم از سنتی و جدید  از مهمترین لوازم زندگی ما شده اند و تمام جوامع برای رسیدن به مقاصدی نظیر: اطلاع رسانی ، تعلیم و تعلم ، فرهنگ سازی ، هدایت و راهنمایی، افزایش آگاهی های اجتماعی ، دینی و مهمتر از آن جلوگیری از بداخلاقی، از ابعاد و شئون دینی رسانه ها استفاده می کنند. البته در همه این اهداف، مقاصد تربیتی دینی نهفته است. از سویی، دین یکی از موضوعاتی است که امروزه راه خود را در رسانه ها باز کرده است، اما این حضور همواره با فراز و نشیب های تاریخی روبرو بوده که ارتباطی تنگاتنگ با فرهنگ جامعه داشته است و گذشت زمان نشان داد که نه تنها دین و رسانه ها با یکدیگر ناسازگاری ندارند بلکه دین نیاز واقعی انسان هاست که آنها در هر گوشه زندگی آن را جستجو می کنند.امروزه در کنار رسانه های سنتی(مسجد،حسینیه…)رسانه های جدید و شبکه های اجتماعی( مای اسپیس ،توئیتر…)  اصلی ترین و مهم ترین راه های کسب آگاهی، اطلاعات و  منابع معرفتی به شمار می آیند و از دست اندرکاران اصلی انتقال و آموزش مفاهیم دینی هستند و با وجود مشکلاتی که در مسیر آنها وجود دارد مخاطبان بسیاری را به خود جلب می کنند.

رسانه ها نقش حیاتی را در الگوسازی و تبیین هنجارهای مطلوب جامعه دارند این هنجارها باید براساس فرهنگ مردم یک جامعه الگوبندی و تبیین شوند. اگر فرهنگ جامعه براساس هنجارهای دینی باشند مطمئناً رویکرد رسانه ای آن هم باید براساس کلیات و هنجارهای تعریف شده توسط جامعه و فرهنگ دینی باشد .

رسانه ها اگر  شناخت درستی از اهداف و سیاستگذاری های فرهنگی جامعه نداشته باشند و یا در نسبت خود با دین و اهداف دینی دچار خطا شوند بحران فرهنگی و عقیدتی غیر قابل جبرانی را خواهند ساخت که این مسئله باعث می شود جوانان و دانشجویان جامعه را از اخلاق و آرمانها دور کند و آن ها را به قهقرا بکشاند.

البته به این معنا نیست که تمام رسانه های یک جامعه رسانه های دینی باشند، بلکه منظور این است که باید در چارچوب تعریف شده برای رسانه های یک جامعه دینی که صرفاً کلیاتی اخلاقی است عمل کنند . رسانه ها در جوامع دینی مفهومی فراتر از یک ابزار ارتباطی را دارا هستند. به رسانه ای که وظیفه انتقال مفاهیم دینی و به اصطلاح تبلیغ دین را بر عهده داشته باشند رسانه دینی قلمداد می شود که تعریفش در گرو نوع و طریق نگرش دین به نوآوری های روز و برخورد آن با تنوع رسانه ها می باشند. در یک جامعه دینی خیلی اهمیت دارد که چطور بتوان اصول و فرهنگ دینی را به مخاطبان انتقال داد.

وقتی سخن از رسانه دینی می شود خواه ناخواه فرهنگ دینی و فرهنگ سازی دینی نیز مطرح می شود.  حال سوالی که اینجا مطرح میشود این است که رسانه ها چه نقشی در این تغییر و تحولات دارند؟ و اینکه دین و رسانه دو مکمل در کنار هم هستند آیا می توانند فرهنگی دینی جامع و مطلوب را بسازند ؟ما در مسیر این تحقیق در پی آنیم که  آیا رسانه های جدید همانند رسانه های سنتی قابلیت آن را دارند که فرهنگ دینی را در میان دانشجویان ارتقاء دهند؟

برای دانلود متن کامل پایان نامه اینجا کلیک کنید.